مثنوي رومي کے  مطالعے  کي لہر نويں  صدي ہجري  کے  آغاز ميں  اور بھي تيز ہو گئي

مثنوي رومي کے  مطالعے  کي لہر نويں  صدي ہجري  کے  آغاز ميں  اور بھي تيز ہو گئي

 رومي کے  مطالعہ و تتبع کي تحريک خود رومي کي زندگي ہي ميں  شروع ہو چکي تھي ان کے  بعد ان کے  فرزند سلطان ولہ نے  حباب نامہ کے  نام سے  ايک مثنوي لکھي جس ميں  اپنے  والد بزرگوار کي مثنوي کا تتبع کيا - سلطان ولہ کي مثنوي الدي کے  ديباچے  سے  يہ معلوم ہوتا ہے  کہ ان کے  والد ،مولانائے مثنوي کي شرحوں ، تر جموں  ، انتخابوں  کا ذکر جن ميں  عربي ،فارسي ،ترکي اور مغرب کي زبانوں  کي سب تصنيفات شامل ہيں- بانکي پور  لائبريري کي فہرست مخطوطات  ج10 ص5 نيز حاجي خليفہ کشف الظنون   ج5،3 ميں  ملاحظہ فرمائيں-

 رومي، کي مثنوي بہت جلد ان کے  متبعين ميں  مقبول ہو گئي تھي اور کثرت مطالعہ و تفاوت کے  سبب اس کا اسلوب اور وزن و بحر بھي اس قدر  خاطر نشين ہو گيا تھا کہ مثنوي نگاري  کے  لئے  (خصوصاً صوفيانہ مطالبات کے  سلسلے  ميں  )کوئي دوسرا اسلوب لوگوں  کو پسند ہي نہ آتا تھا -

براں  وزن از  خواندانِ بسيار خو کردہ اندو ايں  وزن در طبع شاں  نشستہ است

 مثنوي رومي کے  مطالعے  کي لہر نويں  صدي ہجري  کے  آغاز ميں  اور بھي تيز ہو گئي - حُسين خوارزمي اسي زمانے  کے  ايک مصنف ہيں  جن کي شرح مثنوي (جواہر الاسرار کے  نام سے  ) 835ھ ميں  تصنيف ہوئي - دسويں  صدي ہجري ميں  مثنوي رومي عام مطالعہ کے  علاوہ نصاب درس و تدريس ميں  بھي شامل ہو گئي - جس کا نتيجہ يہ ہوا کہ ايران و خراسان ميں  اس کي مشکلات کو سمجھنے  اور سمجھانے  کي خاصي کوششيں  ظہور ميں  آتي ہيں- اس تدريسي رجحان کا ايک اثر يہ   بھي ہوا کہ مثنوي کے  اسرار و معارف کي پردہ کشائي کے  بجائے  اس کي لفظي مشکلات کي طرف زيادہ توجہ ہونے  لگي اس زمانے  ميں  علامہ داعي شيرازي (متوفي 915ھ ) کي شرح اور شاہدي کا انتخاب گلشنِ توحيد (تصنيف 937ھ) متوفي اور سرور 969 ھ کي شرح مثنوي قابل ذکر ہيں- ان شرحوں  ميں  صرف داعي شيرازي کا انداز تدوين اس قسم کا ہے  کہ اس سے  لفظي فرہنگ نويسي کے  علاوہ مثنوي کے  معارف کي بھي کچھ راہنمائي اور نقاب کشائي ہوتي ہے- يہ داعي  حضرت شاہ نعمت اللہ کے  دوست تھے- اور ان کي رفاقت ميں  انہوں  نے  عمر کا ايک حصہ زہد و عبادت ميں  بھي گزارا تھا - چنانچہ ان کي اس زاہدانہ زندگي کا اثر ان کے  مطالعات ميں  بھي نظر آتا ہے- اور اس کے  واضح نقوش ان کي اس شرح ميں  بھي دکھائي ديتے  ہيں- مگر داعي کي شرح محض تدريسي  يا محض زاہدانہ رنگ کي نہيں- اس ميں  فکر کي برجستگي بھي کسي حد تک ہے  يہ اور بات ہے  کہ ان کے  افکار ميں  تصوف اور زہد کا رنگ شوخ ہے-

تحرير: ڈاکٹر سيد عبداللہ

پيشکش : شعبۂ تحرير و پيشکش تبيان


متعلقہ تحريريں:

شعر گوئي سے رومي کے کيا کيا مقہصد  ہيں؟

منبع: تبیان

پربازدیدترین

Image

The New Republic

The New Republic is a liberal American magazine of commentary ... ویکی پدیا
Image

8 تیم لیگ برتری به دنبال شاه ماهی پرسپولیس!/ استقلال منتفی است

رامین رضاییان امروز برای دریافت رضایت نامه اش راهی باشگاه پرسپ ... جام نیوز
Image

آدینه بهترین بازیگر پکن شد

هفتمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم پکن شامگاه یکشنبه با حضور ... همشهری آنلاین

جدیدترین ها

Image

بیرون آوردن بزرگترین کرم جهان از شکم این مرد خام‌خوار+تصاویر

فردی که عاشق گوشت خام بود سرانجام دچار انگل شد. یکی از این انگ ... بیتوته
Image

دانلود Udemy The 50 Craziest Ab Exercises You've Ever Seen - آموزش بدنسازی ...

بیشتر افرادی که از تناسب اندام خود احساس نارضایتی می کنند از و ... پی سی دانلود
Image

دانلود اشکال فتوشاپ: اشکال متنوع - Complex Shapes 01

مجموعه فوق دارای 111 شکل متنوع با فرمت CSH می باشد. شمامی توان ... پی سی دانلود
Image

کاهش قیمت چند خودروی داخلی

هفته جاری قیمت چند مدل خودروی داخلی در بازار کاهش یافته است. بیتوته
Image

دانلود Bloons TD 5 v3.8.2 - بازی موبایل دفاع از برج

در این بازی به کمک میمون های بامزه ای که در بازی وجود دارند بر ... پی سی دانلود

پربازدیدها در این موضوع

Image

The New Republic

The New Republic is a liberal American magazine of commentary ... ویکی پدیا
Image

8 تیم لیگ برتری به دنبال شاه ماهی پرسپولیس!/ استقلال منتفی است

رامین رضاییان امروز برای دریافت رضایت نامه اش راهی باشگاه پرسپ ... جام نیوز
Image

شاهدانه چه خواصی دارد؟

شاهدانه چه خواصی دارد؟:به گزارش آلامتو و به نقل از مجله سلامت؛ ... آلامتو
Image

راه های مراقبت از موی فر کودکان

راه های مراقبت از موی فر کودکان:داشتن موهای فر میتواند یکی از ... آلامتو
No image

مشاهده غاز پیشانی سفید برای نخستین بار در تایباد

مشاهده غاز پیشانی سفید برای نخستین بار در تایباد آلامتو

سایر مطالب

بالا
Powered by TayaCMS